Περιεχόμενα
Το καλοκαίρι στην Ελλάδα δεν είναι πλέον μόνο περίοδος τουριστικής αιχμής. Είναι και η περίοδος του χρόνου όπου συγκεντρώνονται, με μεγαλύτερη ένταση από ποτέ, πέντε συγκεκριμένοι κίνδυνοι για τη λειτουργία μιας επιχείρησης:
- η έκθεση των εργαζομένων στη ζέστη,
- η πιθανότητα διακοπής της λειτουργίας,
- η πίεση στους υδάτινους πόρους
- η αύξηση του ενεργειακού κόστους και η σταδιακή είσοδος του κλιματικού κινδύνου στην εταιρική αναφορά. Κανένας από τους πέντε δεν είναι υποθετικός.
Θερμικό στρες: όταν η ζέστη γίνεται επιχειρηματικός κίνδυνος
Ο καύσωνας δεν αφορά μόνο την άνεση. Επηρεάζει άμεσα την υγεία των εργαζομένων που απασχολούνται σε εξωτερικούς ή θερμαινόμενους χώρους, από την κατασκευή και τη γεωργία έως τον τουρισμό και τη μεταποίηση, και μεταφράζεται σε μετρήσιμη μείωση της παραγωγικότητας. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) το 2025, ένας στους πέντε εργαζόμενους στην Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσε ότι εκτέθηκε σε ακραία θερμοκρασία στη δουλειά του τον τελευταίο χρόνο. Σε τυπικό κύμα καύσωνα στη Νότια Ευρώπη, όπου εντάσσεται και η Ελλάδα, η παραγωγικότητα μειώνεται κατά 20 έως 25%, ενώ εκτιμήσεις του ίδιου οργανισμού κάνουν λόγο για πτώση της τάξης του 5,4% στην ελληνική οικονομία έως το 2080, αν δεν ληφθούν μέτρα προσαρμογής.
Ένα σύστημα διαχείρισης υγείας και ασφάλειας στην εργασία, βασισμένο στο πρότυπο ISO 45001, δεν αντιμετωπίζει τη ζέστη ως έκτακτο συμβάν αλλά ως προβλέψιμο επαγγελματικό κίνδυνο. Μέσα από συστηματική εκτίμηση κινδύνου, προσαρμογή ωραρίων και συνθηκών εργασίας, και τακτική αναθεώρηση των μέτρων, μια επιχείρηση μειώνει τόσο την έκθεση των εργαζομένων της όσο και τις απώλειες παραγωγικότητας που προκύπτουν από αυτήν.
Διακοπή λειτουργίας: ο κίνδυνος που δεν προειδοποιεί
Πυρκαγιές, διακοπές ρεύματος και ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να σταματήσουν απότομα τη λειτουργία μιας επιχείρησης, χωρίς περιθώριο αντίδρασης. Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής υπηρεσίας διαχείρισης καταστροφών (FEMA), το 43% των μικρών επιχειρήσεων που πλήττονται από καταστροφή δεν επαναλειτουργεί ποτέ ξανά, ενώ ένα ακόμη 29% κλείνει εντός διετίας. Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι το 96% των επιχειρήσεων παγκοσμίως αντιμετώπισε κάποιου είδους λειτουργική διακοπή τα τελευταία δύο χρόνια. Παρά αυτά τα στοιχεία, μόλις το 20 έως 30% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων διαθέτει καταγεγραμμένο σχέδιο επιχειρησιακής συνέχειας, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τη Μείωση του Κινδύνου Καταστροφών (UNDRR).
Η περιβαλλοντική αδειοδότηση μιας επιχείρησης, μέσα από τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων ή την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων, ήδη προϋποθέτει εντοπισμό λειτουργικών και περιβαλλοντικών κινδύνων. Το ίδιο πλαίσιο ανάλυσης αξιοποιείται και για τη σύνταξη ενός πρακτικού σχεδίου επιχειρησιακής συνέχειας, το οποίο καθορίζει εκ των προτέρων ποιες λειτουργίες προτεραιοποιούνται σε περίπτωση διακοπής και πώς διασφαλίζεται η ταχύτερη δυνατή επαναλειτουργία.
Υδάτινοι πόροι: η πίεση που δεν αφορά μόνο τα νησιά
Η λειψυδρία στην Ελλάδα έχει πάψει να είναι περιστασιακό καλοκαιρινό φαινόμενο. Τον Ιούλιο του 2026, δέκα περιοχές της χώρας βρίσκονταν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω έλλειψης νερού, επτά εκ των οποίων στο Αιγαίο. Σε νησιά με έντονη τουριστική κίνηση, όπως η Μύκονος, η κατανάλωση νερού το καλοκαίρι αυξάνεται έως και εννέα φορές σε σχέση με τον υπόλοιπο χρόνο, ξεπερνώντας τη φέρουσα ικανότητα των τοπικών υποδομών. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει ήδη εντάξει την κλιματική κρίση, με τη λειψυδρία ως βασική της έκφανση, στους κορυφαίους δομικούς κινδύνους για την ελληνική οικονομία για το διάστημα 2026 έως 2027.
Για επιχειρήσεις με υψηλή κατανάλωση νερού, όπως ξενοδοχεία, μονάδες μεταποίησης και αγροδιατροφικές επιχειρήσεις, η ορθή περιβαλλοντική αδειοδότηση δεν αποτελεί μόνο προϋπόθεση νομιμότητας αλλά και εργαλείο συστηματικής παρακολούθησης της κατανάλωσης. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η διαχείριση υδάτινων πόρων ως θέμα εταιρικής βιωσιμότητας, μέσα από τα πρότυπα ESRS της ευρωπαϊκής οδηγίας CSRD, όπου η κατανάλωση νερού αποτελεί πλέον αντικείμενο συστηματικής καταγραφής.
Ενεργειακό κόστος: το τίμημα της ζήτησης ψύξης
Η αυξημένη ζήτηση για ψύξη το καλοκαίρι δεν επιβαρύνει μόνο το ηλεκτρικό δίκτυο. Μεταφράζεται σε άμεση αύξηση του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων στους μήνες αιχμής. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η τελική κατανάλωση ενέργειας των νοικοκυριών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ψύξη σχεδόν διπλασιάστηκε μεταξύ 2018 και 2024. Η Ελλάδα κατατάσσεται τρίτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τη χρήση κλιματισμού, γεγονός που την εκθέτει περισσότερο σε αιχμές ζήτησης και σε αντίστοιχη ανοδική πίεση στις χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος, όπως καταγράφεται σε κάθε παρατεταμένο κύμα καύσωνα.
Επενδύσεις σε ενεργειακή απόδοση, από τον εξοπλισμό έως το κέλυφος ενός κτιρίου, μειώνουν τόσο το λειτουργικό κόστος όσο και την έκθεση σε διακυμάνσεις της αγοράς ενέργειας. Προγράμματα όπως το ΕΣΠΑ, ο Αναπτυξιακός Νόμος και εργαλεία όπως το ΤΕΠΙΧ προσφέρουν συγκεκριμένα χρηματοδοτικά κίνητρα για τέτοιες επενδύσεις, ιδίως όταν εντάσσονται σε ένα ευρύτερο επενδυτικό σχέδιο της επιχείρησης.
Κλιματικός κίνδυνος στην εταιρική αναφορά: μια απαίτηση που φτάνει και στις ΜμΕ
Ο κλιματικός κίνδυνος αποτυπώνεται πλέον συστηματικά στην εταιρική αναφορά μέσα από την αρχή της διπλής ουσιαστικότητας, όπου κάθε σημαντικό θέμα βιωσιμότητας εξετάζεται τόσο ως χρηματοοικονομικός κίνδυνος για την επιχείρηση όσο και ως επίπτωσή της στο περιβάλλον. Μετά την απλοποίηση που επέφερε το πακέτο Omnibus της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η άμεση υποχρέωση αναφοράς CSRD αφορά πλέον κυρίως μεγάλες επιχειρήσεις. Ωστόσο, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που συμμετέχουν στην αλυσίδα εφοδιασμού τέτοιων εταιρειών δέχονται ολοένα συχνότερα αιτήματα δεδομένων βιωσιμότητας από τους μεγαλύτερους συνεργάτες τους. Το εθελοντικό πρότυπο αναφοράς VSME αναπτύχθηκε ακριβώς για να καλύψει αυτή την ανάγκη ετοιμότητας.
Μια αξιολόγηση διπλής ουσιαστικότητας, ακόμη και σε εθελοντική βάση, βοηθά μια επιχείρηση να κατανοήσει ποιοι κλιματικοί και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι έχουν πραγματική βαρύτητα για τη δραστηριότητά της, πριν αυτό της ζητηθεί από κάποιον συνεργάτη ή πελάτη υπό πίεση χρόνου.
Ένας κοινός τρόπος αντιμετώπισης
Οι πέντε αυτοί κίνδυνοι εμφανίζονται με διαφορετική μορφή σε κάθε επιχείρηση, ανάλογα με τον κλάδο, το μέγεθος και τη γεωγραφική της θέση. Έχουν, όμως, έναν κοινό παρονομαστή: αντιμετωπίζονται αποτελεσματικότερα μέσα από συστηματικές διαδικασίες, ενταγμένες στην καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης, παρά μέσα από αποσπασματικές παρεμβάσεις τη στιγμή που προκύπτει το πρόβλημα. Περιβαλλοντική αδειοδότηση, συστήματα διαχείρισης ISO, χρηματοδοτικά εργαλεία και συμβουλευτική βιωσιμότητας δεν λειτουργούν ως ξεχωριστά, παράλληλα ζητήματα, αλλά ως κομμάτια της ίδιας προσπάθειας: μιας επιχείρησης που είναι προετοιμασμένη πριν χρειαστεί να είναι.
Πηγές
- European Agency for Safety and Health at Work (EU-OSHA), έρευνα OSH Pulse 2025 και OSHwiki, «Climate change and occupational safety and health».
- Federal Emergency Management Agency (FEMA), στοιχεία για την επιβίωση επιχειρήσεων μετά από καταστροφή.
- United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR), «Continuity planning empowers businesses to adapt, recover, and thrive».
- Reuters και ελληνικός τύπος, δημοσιεύματα Ιουλίου 2026 για την κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας σε ελληνικά νησιά.
- Τράπεζα της Ελλάδος, εκτιμήσεις για τους δομικούς κινδύνους της ελληνικής οικονομίας 2026-2027.
- Eurostat, στοιχεία τελικής κατανάλωσης ενέργειας νοικοκυριών για ψύξη, 2018-2024.
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οδηγία CSRD και πακέτο απλοποίησης Omnibus I, πρότυπα ESRS και VSME.