Ένας πρακτικός οδηγός για τους δύο βασικούς κανονισμούς κρατικών ενισχύσεων που καθορίζουν αν και πόσο μπορεί να επιδοτηθεί η επιχείρησή σας.
Σχεδόν κάθε πρόγραμμα επιδότησης ΕΣΠΑ, Αναπτυξιακός Νόμος, Ταμείο Ανάκαμψης κ.α. στηρίζεται σε ένα από δύο βασικά «νομικά πλαίσια» χορήγησης κρατικών ενισχύσεων: τον Γενικό Απαλλακτικό Κανονισμό (ΓΑΚ) ή τον κανονισμό De Minimis.
Η επιλογή του πλαισίου δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, καθορίζει το ανώτατο ποσό που μπορείτε να λάβετε, τις δαπάνες που είναι επιλέξιμες και το αν μια προηγούμενη επιδότηση «μπλοκάρει» τη νέα σας αίτηση.
Στο άρθρο αυτό εξηγούμε με απλό τρόπο τι είναι ο κάθε κανονισμός, ποιες είναι οι πρόσφατες αλλαγές που ισχύουν σήμερα, και σε τι διαφέρουν ουσιαστικά μεταξύ τους.
Τι είναι ο κανονισμός De Minimis
Ο όρος «De Minimis» (ενισχύσεις ήσσονος σημασίας) αναφέρεται σε ενισχύσεις τόσο μικρού ύψους που η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί ότι δεν νοθεύουν τον ανταγωνισμό και επομένως δεν χρειάζονται προηγούμενη έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πρόκειται για το πρώτο πλαίσιο: γρήγορο, ευέλικτο, αλλά με χαμηλό πλαφόν.
Το βασικό όριο άλλαξε πρόσφατα. Με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/2831, που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2024 και θα εφαρμόζεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030, το ανώτατο όριο ανά «ενιαία επιχείρηση» αυξήθηκε από 200.000 € σε 300.000 € — αύξηση 50% που αντικατοπτρίζει τον πληθωρισμό που σημειώθηκε από τον προηγούμενο κανονισμό (1407/2013).
Πώς μετράται το όριο
- Το όριο των 300.000 € υπολογίζεται σε κυλιόμενη τριετία: σε κάθε νέα χορήγηση, αθροίζονται όλες οι ενισχύσεις De Minimis των προηγούμενων 3 ετών έως την ακριβή ημερομηνία της νέας χορήγησης (όχι ημερολογιακά έτη).
- Το όριο ισχύει ανεξάρτητα από τη μορφή της ενίσχυσης (επιχορήγηση, ευνοϊκό δάνειο, εγγύηση, φοροαπαλλαγή) και ανεξάρτητα από τον στόχο της.
- Οι συνδεδεμένες/συνεργαζόμενες επιχειρήσεις εξετάζονται ως μία «ενιαία επιχείρηση», άρα τα ποσά τους συναθροίζονται.
- Σε περίπτωση υπέρβασης, η νέα αίτηση απορρίπτεται· αν η ενίσχυση έχει ήδη ληφθεί, μπορεί να υπάρξει απένταξη και επιστροφή του ποσού.
Σημαντική αλλαγή για το μέλλον: Από την 1η Ιανουαρίου 2026 θεσπίζεται η υποχρέωση τήρησης κεντρικού μητρώου ενισχύσεων De Minimis σε εθνικό ή ενωσιακό επίπεδο. Αυτό απλοποιεί τις υποχρεώσεις δήλωσης για τις επιχειρήσεις, αλλά καθιστά τον έλεγχο σώρευσης πιο αυτοματοποιημένο και αυστηρό.
Τι είναι ο Γενικός Απαλλακτικός Κανονισμός (ΓΑΚ)
Ο Γενικός Απαλλακτικός Κανονισμός — ΓΑΚ (ή ΓΚΑΚ), δηλαδή ο Κανονισμός (ΕΕ) 651/2014, είναι το «βαρύ» πλαίσιο. Καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους τα κράτη-μέλη μπορούν να χορηγούν σημαντικά ποσά δημόσιας ενίσχυσης σε ευρύ φάσμα έργων, χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση στην Επιτροπή εφόσον τηρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις ανά κατηγορία ενίσχυσης.
Ο ΓΑΚ έχει τροποποιηθεί πολλές φορές (ενδεικτικά 2017/1084, 2020/972, 2021/452, 2021/1237 και πιο πρόσφατα 2023/1315), με την τρέχουσα ενοποιημένη έκδοση να ισχύει από την 1η Ιουλίου 2023. Η αναθεώρηση του 2023 διεύρυνε ιδίως τις κατηγορίες που σχετίζονται με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
Βασικά χαρακτηριστικά
- Καλύπτει πολλές κατηγορίες: περιφερειακές επενδυτικές ενισχύσεις, ενισχύσεις ΜΜΕ, Έρευνα – Ανάπτυξη – Καινοτομία, επαγγελματική κατάρτιση, ενεργειακή απόδοση, προστασία περιβάλλοντος, απασχόληση μειονεκτούντων κ.ά.
- Η ένταση ενίσχυσης (το ποσοστό επιδότησης) και τα ανώτατα ποσά καθορίζονται ανά κατηγορία και για τις περιφερειακές ενισχύσεις από τον εγκεκριμένο Χάρτη Περιφερειακών Ενισχύσεων, με υψηλότερα ποσοστά για ΜΜΕ και για λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες.
- Τα ποσά μπορεί να είναι πολλαπλάσια του ορίου De Minimis, καθώς υπολογίζονται ως ποσοστό επί των επιλέξιμων δαπανών και όχι ως απόλυτο πλαφόν 300.000 €.
- Απαιτείται αυστηρότερη τεκμηρίωση: τήρηση αρχείων επί 10 έτη, υποβολή συνοπτικού δελτίου ανά μέτρο, τήρηση χαρακτήρα κινήτρου κ.λπ.
Στην Ελλάδα, ο Αναπτυξιακός Νόμος 4887/2022 στηρίζεται κατά κύριο λόγο στον ΓΑΚ, ενώ πολλά προγράμματα ΕΣΠΑ για ΜΜΕ χρησιμοποιούν είτε τον ΓΑΚ είτε το De Minimis, ανάλογα με τον σχεδιασμό της εκάστοτε πρόσκλησης.
ΓΑΚ vs De Minimis: Συγκριτικός Πίνακας
| Σύγκριση των δύο πλαισίων κρατικών ενισχύσεων (στοιχεία ισχύος: Ιούνιος 2026). | ||
| Κριτήριο | De Minimis (Καν. 2023/2831) | ΓΑΚ (Καν. 651/2014) |
| Φιλοσοφία | Ενισχύσεις ήσσονος σημασίας — θεωρείται ότι δεν νοθεύουν τον ανταγωνισμό | Σημαντικές ενισχύσεις, συμβατές «εξ ορισμού» υπό προϋποθέσεις |
| Ανώτατο όριο | 300.000 € ανά ενιαία επιχείρηση σε κυλιόμενη τριετία | Χωρίς ενιαίο πλαφόν· ποσοστό επί επιλέξιμων δαπανών, με όρια ανά κατηγορία/μέγεθος έργου |
| Υπολογισμός | Απόλυτο ποσό (σώρευση όλων των De Minimis) | Ένταση ενίσχυσης (%) βάσει κατηγορίας & Χάρτη Περιφερειακών Ενισχύσεων |
| Έγκριση Επιτροπής | Δεν απαιτείται | Δεν απαιτείται προηγούμενη κοινοποίηση, εφόσον τηρούνται οι όροι του κανονισμού |
| Επιλέξιμες δαπάνες | Ευρύτερη ευελιξία, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένο επενδυτικό στόχο | Αυστηρά καθορισμένες ανά κατηγορία (επένδυση, Ε&Α, κατάρτιση, ενέργεια κ.λπ.) |
| Σώρευση | Συναθροίζονται όλες οι De Minimis ανά ενιαία επιχείρηση | Επιτρέπεται σώρευση με κανόνες ανά κατηγορία, χωρίς υπέρβαση της μέγιστης έντασης |
| Γραφειοκρατία | Χαμηλότερη — απλούστερες υποχρεώσεις | Υψηλότερη — τήρηση αρχείων 10 ετών, συνοπτικά δελτία, χαρακτήρας κινήτρου |
| Διάρκεια ισχύος | 01/01/2024 – 31/12/2030 | Σε ισχύ (ενοποιημένη έκδοση από 01/07/2023), με διαδοχικές παρατάσεις/τροποποιήσεις |
| Τυπική χρήση στην Ελλάδα | Μικρότερα προγράμματα ΕΣΠΑ, δράσεις ΜΜΕ, ψηφιακός/πράσινος μετασχηματισμός | Αναπτυξιακός Νόμος 4887/2022, μεγάλα επενδυτικά σχέδια, περιφερειακές ενισχύσεις |
Πρακτικό παράδειγμα σώρευσης De Minimis
Πώς «γεμίζει» το όριο των 300.000 €
Έστω επιχείρηση που έχει λάβει μέσα στην τελευταία τριετία: 80.000 € + 70.000 € + 60.000 € = 210.000 € ήδη καταχωρημένα.
Νέα αίτηση για 21.000 € → σύνολο 231.000 € → εντός ορίου ✔
Αν όμως υπήρχε και επιπλέον επιχορήγηση 80.000 €, το σύνολο θα ανερχόταν σε 311.000 € → υπέρβαση ✘ — η νέα αίτηση δεν θα μπορούσε να εγκριθεί στο πλαίσιο De Minimis.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η λύση είναι συχνά είτε η μείωση του αιτούμενου ποσού ώστε να μη γίνει υπέρβαση, είτε η μεταφορά του έργου σε πλαίσιο ΓΑΚ (όπου αυτό προβλέπεται από την πρόσκληση), που δεν δεσμεύεται από το πλαφόν των 300.000 €.
Ποιο πλαίσιο σας συμφέρει;
Δεν υπάρχει «καλύτερο» πλαίσιο, η σωστή επιλογή εξαρτάται από το προφίλ της επιχείρησης και του έργου:
- Επιλέξτε De Minimis όταν το ποσό ενίσχυσης είναι μικρό, θέλετε ευελιξία στις δαπάνες και δεν έχετε ήδη «γεμίσει» το τριετές όριο.
- Επιλέξτε ΓΑΚ για μεγάλα επενδυτικά σχέδια, όπου το ποσοστό επί των επιλέξιμων δαπανών αποδίδει σημαντικά υψηλότερη ενίσχυση από το πλαφόν των 300.000 €.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το πλαίσιο το ορίζει η ίδια η πρόσκληση του προγράμματος. Το κρίσιμο, λοιπόν, είναι ο έγκαιρος και σωστός έλεγχος σώρευσης και επιλεξιμότητας εκεί όπου ένα λάθος μπορεί να κοστίσει την απένταξη ολόκληρου του επενδυτικού σχεδίου.
Η προσέγγιση της Emetris
Συνδυάζουμε βαθιά γνώση της νομοθεσίας κρατικών ενισχύσεων (ΓΑΚ, De Minimis, κανόνες συνδεδεμένων επιχειρήσεων) με agentic υποστηριζόμενα εργαλεία ελέγχου, ώστε κάθε αίτηση να υποβάλλεται με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια και το βέλτιστο ύψος ενίσχυσης.
Επικοινωνήστε μαζί μας για να αξιολογήσουμε το διαθέσιμο περιθώριο ενίσχυσης της επιχείρησής σας.