Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Ο χαρακτήρας κινήτρου είναι ένας από τους όρους που αποκλείουν πιο συχνά επενδυτικά σχέδια από τον Αναπτυξιακό Νόμο, συχνά αφού η επιχείρηση έχει ήδη ξεκινήσει να ξοδεύει. Ορίζεται στο άρθρο 3 παρ. 2(β) του ν. 4887/2022 και αφορά τη σειρά με την οποία συμβαίνουν δύο πράγματα: η υποβολή της αίτησης υπαγωγής και η έναρξη των εργασιών του επενδυτικού σχεδίου.
Ο όρος προκύπτει από μια απλή λογική, που εξηγεί και το αυστηρό χρονικό κριτήριο. Η κρατική ενίσχυση δίνεται για να ενθαρρύνει επενδύσεις που διαφορετικά δεν θα γίνονταν ή δεν θα γίνονταν στον ίδιο βαθμό. Δεν δίνεται για επενδύσεις που η επιχείρηση θα υλοποιούσε ούτως ή άλλως.
Τι προβλέπει ο νόμος
Σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 2(β) του ν. 4887/2022, οι ενισχύσεις έχουν χαρακτήρα κινήτρου μόνο εφόσον ο δικαιούχος έχει υποβάλει γραπτή αίτηση υπαγωγής σε καθεστώς ενίσχυσης πριν από την έναρξη των εργασιών του επενδυτικού σχεδίου. Η πρώτη πρόταση της διάταξης διατυπώνει τον σκοπό: η ενίσχυση λειτουργεί ως κίνητρο για την περαιτέρω ανάπτυξη δραστηριοτήτων ή έργων και δεν δίνεται για όσα ο δικαιούχος θα έκανε και χωρίς αυτήν.
Η συνέπεια είναι ευθεία. Αν η επένδυση έχει ήδη ξεκινήσει όταν υποβάλλεται η αίτηση, η ενίσχυση δεν έχει χαρακτήρα κινήτρου και δεν μπορεί να χορηγηθεί. Η διόρθωση εκ των υστέρων δεν είναι εφικτή, γιατί ό,τι έγινε έχει γίνει.
Πού εφαρμόζεται η ίδια λογική
Η λογική του κινήτρου εμφανίζεται και σε άλλα προγράμματα, αλλά η εφαρμογή της διαφέρει ανά καθεστώς. Στις προσκλήσεις του ΕΥΔΑΜ 2021-2027 της Γ΄ φάσης, για παράδειγμα, οι δαπάνες είναι επιλέξιμες από την ημερομηνία της ηλεκτρονικής υποβολής της αίτησης, σύμφωνα με τις σελίδες των δράσεων στο emetris.gr. Οι δαπάνες που έγιναν νωρίτερα δεν χρηματοδοτούνται.
Η διατύπωση και ο χρόνος έναρξης της επιλεξιμότητας διαφέρουν από καθεστώς σε καθεστώς και από πρόσκληση σε πρόσκληση. Για τον λόγο αυτό ο κανόνας που εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση βρίσκεται στο κείμενο της συγκεκριμένης πρόσκλησης και όχι σε μια γενική ανάμνηση από προηγούμενο πρόγραμμα. Μια επιχείρηση που έχει συμμετάσχει σε παλαιότερο καθεστώς δεν πρέπει να υποθέτει ότι οι ίδιοι όροι ισχύουν και σε νέο.
Αξίζει να διακρίνονται δύο ερωτήματα που συχνά συγχέονται. Το πρώτο είναι αν το έργο συνολικά έχει ξεκινήσει πριν από την αίτηση, κάτι που κρίνει τον χαρακτήρα κινήτρου. Το δεύτερο είναι από ποια ημερομηνία γίνονται δεκτές οι επιμέρους δαπάνες, κάτι που ορίζει η εκάστοτε πρόσκληση. Και τα δύο ελέγχονται στο κείμενο της πρόσκλησης πριν από την πρώτη δέσμευση.
Τι σημαίνει πρακτικά για την επιχείρηση
Ο κίνδυνος δεν βρίσκεται στις μεγάλες, ευδιάκριτες ενέργειες. Βρίσκεται στις μικρές. Μια παραγγελία εξοπλισμού, μια προκαταβολή προς προμηθευτή, μια υπογραφή σύμβασης κατασκευής ή η έναρξη προπαρασκευαστικών εργασιών στον χώρο μπορεί να εξεταστεί ως έναρξη του έργου, ανάλογα με τον ορισμό που δίνει το εκάστοτε καθεστώς. Ο ορισμός αυτός δεν είναι ο ίδιος παντού και πρέπει να διαβάζεται στην πρόσκληση πριν από οποιαδήποτε δέσμευση.
Η επιχειρηματική πραγματικότητα συγκρούεται συχνά με τον κανόνα. Ο προμηθευτής ζητά οριστική παραγγελία για να κρατήσει την τιμή, ο ιδιοκτήτης θέλει να ξεκινήσει πριν από την περίοδο αιχμής, και η έγκριση της ενίσχυσης αργεί. Η απόφαση να προχωρήσει μια επένδυση χωρίς να έχει υποβληθεί αίτηση είναι ουσιαστικά απόφαση να παραιτηθεί η επιχείρηση από την ενίσχυση για το συγκεκριμένο έργο.
Υπάρχουν εργαλεία που περιορίζουν την πίεση χωρίς να παραβιάζουν τον κανόνα. Οι προσφορές προμηθευτών με επαρκή διάρκεια ισχύος και οι συμβάσεις που εξαρτώνται ρητά από την έγκριση της ενίσχυσης εξετάζονται συχνά, εφόσον το επιτρέπει η πρόσκληση και η νομική συμβουλή που έχει λάβει η επιχείρηση. Η τήρηση χρονολογημένου αρχείου με παραγγελίες, συμβάσεις και πληρωμές βοηθά να αποδειχθεί, αν ζητηθεί, ότι δεν προηγήθηκε καμία δέσμευση.
Επόμενα Βήματα
Πριν από κάθε οικονομική δέσμευση για επένδυση που σχεδιάζεται με ενίσχυση, καταγράψτε το χρονοδιάγραμμα των ενεργειών: ποιες παραγγελίες, συμβάσεις και πληρωμές προβλέπονται και πότε. Συγκρίνετέ το με τον ορισμό της έναρξης εργασιών της πρόσκλησης στην οποία στοχεύετε. Αν κάποια ενέργεια δημιουργεί αμφιβολία, ρωτήστε πριν την εκτελέσετε, γιατί η απάντηση μετά την εκτέλεση δεν αλλάζει το αποτέλεσμα. Το ίδιο ισχύει όταν η εργασία ανατίθεται σε εξωτερικούς συνεργάτες, που ενδέχεται να προχωρήσουν σε παραγγελίες χωρίς να γνωρίζουν την εκκρεμή αίτηση.
Η σειρά των βημάτων είναι σταθερή:
- προέλεγχος επιλεξιμότητας,
- σύνταξη φακέλου,
- υποβολή της αίτησης, και
- μόνο μετά οι δεσμευτικές ενέργειες που ορίζει η πρόσκληση