Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 η Ελλάδα υπέβαλε τα τελευταία αιτήματα πληρωμής από το Ταμείο Ανάκαμψης. Καλύπτουν 123 ορόσημα και στόχους και αναμένεται να αποδεσμεύσουν 6,75 δισ. ευρώ, από τα οποία 4,4 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις. Δύο προηγούμενα αιτήματα, αξίας 4,55 δισ. ευρώ, βρίσκονται σε αξιολόγηση από την Κομισιόν. Με αυτά ολοκληρώνεται η αξιοποίηση των 35,95 δισ. ευρώ του σχεδίου «Ελλάδα 2.0».
Για τις επιχειρήσεις, το κλείσιμο του Ταμείου γεννά το ερώτημα ποια χρηματοδότηση υπάρχει από εδώ και πέρα. Στις 15 Οκτωβρίου, στο συνέδριο του Συνδέσμου Ελλήνων Χρηματοοικονομολόγων, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης δήλωσε ότι οι εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι για την ελληνική οικονομία ξεπερνούν τα 100 δισ. ευρώ σε ορίζοντα περίπου μιας δεκαετίας. Το ποσό είναι δήλωση και αφορά το σύνολο της οικονομίας, όχι μόνο τις επιχειρήσεις. Δείχνει ωστόσο σε ποια εργαλεία μετατοπίζεται το βάρος.
Το ΕΣΠΑ 2021-2027
Σύμφωνα με τις ίδιες δηλώσεις, το ΕΣΠΑ 2021-2027 έχει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 26 δισ. ευρώ. Έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί πάνω από 17.600 επιχειρηματικά επενδυτικά σχέδια, συνολικής αξίας σχεδόν 4 δισ. ευρώ, και απομένουν περίπου 19 δισ. ευρώ έως το 2029, με επαναπροσανατολισμό σε ανταγωνιστικότητα, αμυντική και βιομηχανική ικανότητα, νερό, στέγαση και ενέργεια. Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, περίπου 23 δισ. ευρώ, χρηματοδοτεί υποδομές, ενέργεια, νερό και ψηφιακά έργα που δεν καλύπτονται από ευρωπαϊκά ταμεία.
Στο πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» προγραμματίζονται έως το τέλος του 2026 δέκα προσκλήσεις συνολικού προϋπολογισμού 495,9 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με δημοσίευμα της 19ης Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για προγραμματισμό και όχι για προκηρύξεις, οπότε τα ποσά και οι όροι επιβεβαιώνονται όταν εκδοθεί κάθε πρόσκληση. Στις προδημοσιευμένες δράσεις περιλαμβάνεται η ενίσχυση ΜμΕ σε τομείς STEP (στρατηγικές τεχνολογίες για την Ευρώπη) και Άμυνας, ύψους 80 εκατ. ευρώ, με δημόσια χρηματοδότηση 50% για υφιστάμενες και 67% για υπό σύσταση επιχειρήσεις και ανώτατη ενίσχυση 200.000 ευρώ ανά επιχείρηση.
Σε περιφερειακό επίπεδο συνεχίζουν να ανοίγουν δράσεις. Το «Καινοτομώ στην Κρήτη» προβλέπει επιχορήγηση 75% για νέες καινοτόμες επιχειρήσεις, με υποβολές από 29 Σεπτεμβρίου έως 30 Νοεμβρίου 2026. Για τις περιοχές Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, η υποβολή αιτήσεων στις δράσεις του ΕΥΔΑΜ παρατάθηκε έως τις 16 Νοεμβρίου 2026.
Αναπτυξιακός Νόμος
Ο Αναπτυξιακός Νόμος 4887/2022 λειτουργεί με κύκλους ανά καθεστώς. Ανοιχτά έως τις 30 Νοεμβρίου 2026 είναι ο β΄ κύκλος του καθεστώτος «Αγροδιατροφή», προϋπολογισμού 150 εκατ. ευρώ με ενίσχυση έως 75%, και το καθεστώς για στρατηγικούς τομείς άμυνας και διπλής χρήσης, επίσης 150 εκατ. ευρώ.
Για τις ΜμΕ έχουν προαναγγελθεί νέα καθεστώτα έως το τέλος του 2026, ανάμεσά τους καθεστώς 150 εκατ. ευρώ για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Δεν έχουν ανακοινωθεί ημερομηνίες, προϋπολογισμοί ή όροι, και μέχρι τότε η προετοιμασία περιορίζεται στην ωρίμανση του επενδυτικού σχεδίου.
Δανειακά εργαλεία και Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα
Το ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ παραμένει το βασικό δανειακό εργαλείο για ΜμΕ. Στο Ταμείο Δανείων το 40% κάθε δανείου χορηγείται άτοκα από πόρους της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Τα επενδυτικά δάνεια κυμαίνονται από 20.000 έως 8.000.000 ευρώ, με επιδότηση επιτοκίου έως 3% τα δύο πρώτα έτη, και ο προϋπολογισμός δανείων του Ταμείου υπερβαίνει το 1,3 δισ. ευρώ. Ο τέταρτος κύκλος υποβολής ενεργοποιήθηκε τον Απρίλιο 2026, και οι τρέχουσες προθεσμίες ελέγχονται στην πλατφόρμα kyc.hdb.gr.
Στη ΔΕΘ ανακοινώθηκε η μεταφορά 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, από τα οποία 1,1 δισ. ευρώ για δανειοδοτικά εργαλεία και 400 εκατ. ευρώ για εγγυήσεις. Ο στόχος είναι να κινητοποιηθούν έως 5 δισ. ευρώ μαζί με τη συμμετοχή των τραπεζών. Κατά τη δήλωση της 15ης Οκτωβρίου, η Τράπεζα έχει ήδη εγκρίνει πάνω από 60.000 δάνεια αξίας 10,5 δισ. ευρώ.
Τι σημαίνει πρακτικά για την επιχείρηση
Τα εργαλεία που μένουν ενεργά συνδυάζουν επιχορηγήσεις με δάνεια, εγγυήσεις και καθεστώτα ανά κλάδο. Ένα επενδυτικό σχέδιο πρέπει πλέον να στέκει και τραπεζικά, με τεκμηριωμένες ταμειακές ροές και επαρκή ίδια συμμετοχή, και όχι μόνο να συγκεντρώνει βαθμολογία σε μια πρόσκληση.
Ο συνδυασμός εργαλείων χρειάζεται σχεδιασμό από την αρχή, επειδή κάθε καθεστώς έχει δικούς του κανόνες για τη σωρευτικότητα των ενισχύσεων και για την έναρξη των εργασιών. Ο χρονισμός μετράει εξίσου: οι προσκλήσεις ΕΣΠΑ και οι κύκλοι του Αναπτυξιακού ανοίγουν σε διαφορετικές στιγμές, και ένα έτοιμο σχέδιο αξιοποιεί την πρώτη κατάλληλη ευκαιρία.
Για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ 2028-2034, η συμφωνία αναμένεται το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Μέχρι τότε ο σχεδιασμός βασίζεται στα ποσά που ήδη έχουν δεσμευτεί.