Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 δημοσιεύεται το ISO 9001:2026, η πρώτη αναθεώρηση του διεθνούς προτύπου συστημάτων διαχείρισης ποιότητας μετά την έκδοση του 2015. Η διαδικασία ξεκίνησε το 2023, το Draft International Standard κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 2025 και το Final Draft εγκρίθηκε από τα μέλη του ISO.
Η νέα έκδοση αντικαθιστά το ISO 9001:2015 και ανοίγει μεταβατική περίοδο τριών ετών, δηλαδή έως περίπου τον Σεπτέμβριο του 2029, υπό την τυπική επιβεβαίωση της διάρκειας από το International Accreditation Forum. Για τις περισσότερες πιστοποιημένες επιχειρήσεις πρόκειται για εξελικτική και όχι ανατρεπτική αλλαγή.
Τι ισχύει, τι παραμένει ίδιο και τι αλλάζει
Ο πυρήνας του προτύπου παραμένει.
Η προσέγγιση κατά διεργασία, ο κύκλος Plan Do Check Act και η σκέψη βασισμένη στη διακινδύνευση εξακολουθούν να αποτελούν το θεμέλιο, ενώ η δομή υψηλού επιπέδου παραμένει αναγνωρίσιμη για όποιον έχει εργαστεί με την έκδοση του 2015. Οι βασικές απαιτήσεις τεκμηρίωσης, εσωτερικών επιθεωρήσεων και ανασκόπησης από τη διοίκηση δεν ανατρέπονται.
Οι αλλαγές είναι στοχευμένες και κινούνται σε τέσσερις άξονες.
- Ο πρώτος αφορά την κουλτούρα ποιότητας και τη δεοντολογική συμπεριφορά, στοιχεία που έως τώρα αντιμετωπίζονταν ως άτυπο πλαίσιο και πλέον αποκτούν ρητή αναφορά.
- Ο δεύτερος αφορά σαφέστερη διατύπωση στη διαχείριση διακινδύνευσης, ώστε η ανάλυση να μην εξαντλείται σε έναν πίνακα που συμπληρώνεται μία φορά τον χρόνο.
- Ο τρίτος άξονας αναγνωρίζει ρητά τον ψηφιακό μετασχηματισμό ως παράγοντα πλαισίου. Τα συστήματα διαχείρισης λειτουργούν σήμερα σε περιβάλλοντα με αυτοματοποιημένες ροές, ηλεκτρονικά αρχεία και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, και το πρότυπο ενσωματώνει την πραγματικότητα αυτή.
- Ο τέταρτος αφορά την ανθεκτικότητα, δηλαδή την ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί την ποιότητα υπό διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα ή στη λειτουργία του.
Ως προς την έκταση των αλλαγών, το πρότυπο παραμένει συμβατό με τη λογική των ολοκληρωμένων συστημάτων διαχείρισης. Επιχείρηση που εφαρμόζει παράλληλα ISO 14001 για το περιβάλλον ή ISO 45001 για την υγεία και ασφάλεια δεν χρειάζεται να αναδιατάξει το ενιαίο εγχειρίδιό της, καθώς η κοινή δομή υψηλού επιπέδου διατηρείται. Οι προσαρμογές εντοπίζονται σε συγκεκριμένες ρήτρες και όχι στην αρχιτεκτονική του συστήματος.
Τι σημαίνει πρακτικά για την επιχείρηση
Το σημείο που παραβλέπεται συστηματικά είναι ότι η δημοσίευση δεν συνεπάγεται διαθέσιμη πιστοποίηση. Οι φορείς πιστοποίησης πρέπει πρώτα να εκπαιδεύσουν τους επιθεωρητές τους και να επεκτείνουν τη διαπίστευσή τους στη νέα έκδοση, διαδικασία που οι ίδιοι υπολογίζουν σε εννέα έως δώδεκα μήνες. Οι πρώτοι διαπιστευμένοι έλεγχοι κατά ISO 9001:2026 αναμένονται μέσα στο 2027.
Για τις ήδη πιστοποιημένες επιχειρήσεις αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει λόγος βιασύνης, υπάρχει όμως λόγος προγραμματισμού. Η μετάβαση μπορεί να ενταχθεί σε προγραμματισμένη επιθεώρηση επιτήρησης ή επαναξιολόγησης, με ελάχιστο πρόσθετο κόστος, ή να γίνει ως έκτακτο έργο κοντά στη λήξη της μεταβατικής περιόδου, με σημαντικά μεγαλύτερο. Η διαφορά κόστους δεν βρίσκεται στο τέλος του φορέα αλλά στον εσωτερικό χρόνο που καταναλώνεται υπό πίεση.
Για τις επιχειρήσεις που δεν είναι ακόμη πιστοποιημένες, η αναμονή της νέας έκδοσης σημαίνει περίπου δώδεκα μήνες χωρίς πιστοποιητικό, με απώλεια συμμετοχών σε διαγωνισμούς και μοριοδότησης σε προσκλήσεις χρηματοδότησης. Η πιστοποίηση κατά την έκδοση του 2015 παραμένει πλήρως έγκυρη σε όλη τη μεταβατική περίοδο.
Υπάρχει και μια παράμετρος που αφορά τους πελάτες. Σε διαγωνισμούς και σε αξιολογήσεις προμηθευτών, η αναφορά σε ISO 9001 συνήθως δεν προσδιορίζει έκδοση, οπότε το πιστοποιητικό του 2015 καλύπτει την απαίτηση καθ΄ όλη τη μεταβατική περίοδο. Όσοι συντάσσουν προδιαγραφές διαγωνισμών θα χρειαστεί από την πλευρά τους να αποφύγουν διατυπώσεις που απαιτούν ρητά τη νέα έκδοση πριν αυτή γίνει πραγματικά διαθέσιμη από τους φορείς.
Επόμενα Βήματα
- Πρώτο βήμα είναι η ανάλυση αποκλίσεων μεταξύ του υφιστάμενου συστήματος και της νέας έκδοσης, ώστε να εντοπιστεί το πραγματικό εύρος των αλλαγών. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι απαιτούμενες παρεμβάσεις είναι λίγες και εντοπίζονται στην τεκμηρίωση της κουλτούρας ποιότητας και στη διαχείριση διακινδύνευσης.
- Δεύτερο βήμα είναι η ένταξη της μετάβασης στο πρόγραμμα επιθεωρήσεων των επόμενων ετών, σε συνεννόηση με τον φορέα πιστοποίησης.
- Τρίτο, η ενημέρωση της διοίκησης και των υπευθύνων διεργασιών, ώστε οι αλλαγές να ενσωματωθούν στη λειτουργία και όχι μόνο στα έγγραφα.
- Τέταρτο, για τις μη πιστοποιημένες επιχειρήσεις, η έναρξη της διαδικασίας χωρίς αναμονή.
Πώς βοηθά η Emetris
Στην Emetris αναλαμβάνουμε την εκπόνηση της ανάλυσης αποκλίσεων, προσαρμόζουμε την τεκμηρίωση του συστήματος στη νέα έκδοση και προετοιμάζουμε την επιχείρηση για την επιθεώρηση μετάβασης, σε συντονισμό με τον φορέα πιστοποίησης. Για επιχειρήσεις χωρίς υφιστάμενο σύστημα, σχεδιάζουμε το σύστημα ώστε να πιστοποιηθεί άμεσα κατά την ισχύουσα έκδοση και να μεταβεί ομαλά στη νέα εποχή.
Η εταιρεία μας είναι η ίδια πιστοποιημένη κατά ISO 9001:2015 και υποστηρίζει επιχειρήσεις σε συστήματα ποιότητας, περιβάλλοντος, ασφάλειας τροφίμων, ασφάλειας πληροφοριών και υγείας και ασφάλειας στην εργασία.