Περιεχόμενα
Εισαγωγή: ένα μοντέλο υπό πίεση
Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από γεωπολιτική αστάθεια, τεχνολογικές ανατροπές και αυξανόμενες ρυθμιστικές απαιτήσεις, τα Διοικητικά Συμβούλια βρίσκονται αντιμέτωπα με μια πρωτοφανή πρόκληση: πώς μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στον ρόλο τους, όταν το ίδιο το μοντέλο διακυβέρνησης φαίνεται να αδυνατεί να συμβαδίσει με την πραγματικότητα;
Αυτό ακριβώς διερεύνησε η μελέτη «Board of the Future» της EY, η οποία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2025. Μέσα από συνεντεύξεις σε βάθος με 21 μη εκτελεστικά μέλη ΔΣ κορυφαίων εισηγμένων εταιρειών παγκοσμίως (με συνολικά έσοδα 1,9 τρισ. USD και κεφαλαιοποίηση 2,3 τρισ. USD), η έρευνα σκιαγραφεί ένα σύστημα διακυβέρνησης υπό σοβαρή πίεση, αλλά ταυτόχρονα προτείνει μια συγκεκριμένη ατζέντα αλλαγής.
Τα τρία θεμελιώδη προβλήματα
- Υπερφόρτωση και έλλειψη στρατηγικού χρόνου
Τα μέλη ΔΣ αναφέρουν ότι το αυξανόμενο ρυθμιστικό βάρος και ο τεράστιος όγκος πληροφοριών αφήνουν ελάχιστο χώρο για ουσιαστική στρατηγική συζήτηση. Η γραφειοκρατία εκτοπίζει τον σχεδιασμό, με αποτέλεσμα τα ΔΣ να λειτουργούν περισσότερο αντιδραστικά παρά προληπτικά. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται στην έρευνα, πολλά μέλη αποχωρούν από συνεδριάσεις αναρωτώμενα «τι πραγματικά έμαθα σήμερα».
- Οργανωτική πολυπλοκότητα και «αποσύνδεση»
Σε μεγάλους οργανισμούς με πολλαπλές θυγατρικές, αγορές και δικαιοδοσίες, δημιουργούνται «αποσυνδέσεις» τόσο κατακόρυφα (μεταξύ ΔΣ, κεντρικής διοίκησης και τοπικών μονάδων) όσο και οριζόντια (μεταξύ γεωγραφιών). Η «εποπτική φθορά» αυξάνει τον κίνδυνο αιφνιδιαστικών αστοχιών σε τομείς που κανείς δεν παρακολουθούσε επαρκώς.
- Κουλτούρα status quo και ομαδική σκέψη
Η πίεση για ομοφωνία στις αποφάσεις του ΔΣ, σε συνδυασμό με κοινωνικές δυναμικές αποφυγής σύγκρουσης, οδηγεί σε «ομαδική σκέψη» (groupthink). Η απουσία κριτικής αμφισβήτησης δεν σημαίνει απλώς χαμένες ευκαιρίες, αλλά αυξημένο κίνδυνο θεσμικής τύφλωσης και ηθικών κενών.
Η ατζέντα «6E»: ένα πλαίσιο αλλαγής
Η έρευνα δεν περιορίζεται στη διάγνωση. Προτείνει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο δράσης με έξι αλληλοσυνδεόμενους πυλώνες, το λεγόμενο «6E Agenda», που σχηματίζει έναν ενάρετο κύκλο βελτίωσης:
| Πυλώνας | Περιγραφή |
| E1: Αποδοτικότητα | Λιγότερη γραφειοκρατία, πιο ουσιαστικά πακέτα πληροφόρησης, αξιοποίηση AI για αυτοματοποίηση διαδικαστικών εργασιών. |
| E2: Αποτελεσματικότητα | Οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ ΔΣ και διοίκησης, επαναπροσδιορισμός ρόλων, ουσιαστικός διάλογος αντί τυπικών ενημερώσεων. |
| E3: Πρόβλεψη | Σενάρια μέλλοντος, εξωστρέφεια προς stakeholders, δυναμική σύνθεση ΔΣ με εναλλασσόμενους ειδικούς. |
| E4: Ανεξαρτησία | Θεσμοθέτηση αντίθετης άποψης, ενίσχυση εσωτερικού ελέγχου, διεύρυνση δεξαμενής μελών. |
| E5: Απλοποίηση | Τυποποίηση πολιτικών και διαδικασιών, αρχειοκεντρική διακυβέρνηση, απλοποίηση εταιρικών δομών. |
| E6: Τεχνητή Νοημοσύνη | Ενσωμάτωση AI σε εταιρική στρατηγική και λειτουργία ΔΣ, πλαίσιο υπεύθυνης χρήσης, real-time δεδομένα. |
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην τεχνητή νοημοσύνη. Παρά τις αναγνωρισμένες δυνατότητές της, τα μέλη ΔΣ παραδέχονται σημαντική υπο-αξιοποίηση. Η πρόσβαση σε δεδομένα εντός του ΔΣ περιγράφεται ως «στατική, όχι δυναμική», ενώ η πληροφόρηση φτάνει συχνά ήδη «ληγμένη». Ταυτόχρονα, σύμφωνα με την ίδια έρευνα, το ποσοστό θεσμικών επενδυτών που εστιάζουν στην υπεύθυνη χρήση AI αυξήθηκε από 19% το 2024 σε 36% το 2025.
Τι σημαίνουν αυτά για τις ελληνικές επιχειρήσεις;
Παρόλο που η έρευνα εστιάζει σε πολυεθνικούς οργανισμούς, τα ευρήματά της αντανακλούν προκλήσεις που βιώνουν καθημερινά και οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Η ρυθμιστική πίεση είναι ήδη εδώ – Με τη σταδιακή εφαρμογή του CSRD και των προτύπων ESRS, οι ελληνικές επιχειρήσεις αρχίζουν να βιώνουν ακριβώς τη λογική της «ρυθμιστικής υπερφόρτωσης» που περιγράφει η EY. Η ανάγκη για δομημένη ESG στρατηγική δεν αποτελεί πλέον πολυτέλεια μεγάλων ομίλων, αλλά απαίτηση που κατεβαίνει στην εφοδιαστική αλυσίδα και αφορά ολοένα περισσότερες ΜμΕ.
Τα Συστήματα Διαχείρισης ως εργαλείο απλοποίησης
Ο πυλώνας «Engineer Simplicity» της ατζέντας 6E, με την αρχειοκεντρική (principles-based) προσέγγιση στη διακυβέρνηση, αντανακλά τη φιλοσοφία που διέπει τα πρότυπα ISO. Η εφαρμογή Συστημάτων Διαχείρισης (ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001) δεν αποτελεί απλώς πιστοποιητικό για τους πελάτες. Λειτουργεί ως μηχανισμός τυποποίησης διαδικασιών, σαφήνειας αρμοδιοτήτων και μέτρησης απόδοσης, δηλαδή ακριβώς αυτό που η EY θεωρεί κρίσιμο για μεγάλους οργανισμούς.
Ψηφιακή ετοιμότητα και χρηματοδοτικά εργαλεία
Η αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακών εργαλείων ξεκινά από τα βασικά: δομημένα δεδομένα, ψηφιοποίηση εσωτερικών διαδικασιών, αυτοματοποίηση ροών εργασίας. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, τα ενεργά χρηματοδοτικά εργαλεία (ΕΣΠΑ Ψηφιακός Μετασχηματισμός, Αναπτυξιακός Νόμος, ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ) αποτελούν πρακτικό μοχλό για την υλοποίηση αυτού ακριβώς του βήματος.
Συμπέρασμα
Η έρευνα της EY αποτελεί ξεκάθαρο μήνυμα: η εταιρική διακυβέρνηση δεν μπορεί να παραμείνει στατική σε ένα περιβάλλον που αλλάζει συνεχώς. Η αδράνεια δεν συνεπάγεται σταθερότητα, αλλά αυξανόμενο ρίσκο.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, το μήνυμα μεταφράζεται σε τρεις πρακτικές κατευθύνσεις: δομημένη ESG στρατηγική που μετατρέπει τη ρυθμιστική πίεση σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, εφαρμογή Συστημάτων Διαχείρισης που απλοποιούν τη λειτουργία αντί να προσθέτουν γραφειοκρατία, και αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων για τον ψηφιακό μετασχηματισμό που θα φέρει τις κατάλληλες υποδομές.